|
وقتي در حال گاز زدن ميوه يا آجيل هستيد، ناگهان احساس درد تيزي به شما دست ميدهد که خيلي سريع هم از بين ميرود و خوب ميشود و شايد به همين دليل آن را فراموش کنيد. بعد از اين ماجرا مدتي از خوردن برخي غذاها اجتناب ميکنيد يا اينکه غذا را فقط با دندانهاي يک طرف دهانتان ميجويد. آيا چنين ماجرايي براي شما اتفاق نيفتاده است؟ اين داستان براي شما آشنا نيست؟ اگر چنين تجربهاي داشتهايد، احتمالا يکي از دندانهاي شما ترک خورده يا شكسته است...
چرا دندان ترک ميخورد و ميشكند؟ در پاسخ به اين سوال بايد گفت که علل متفاوتي براي ترک خوردن دندان وجود دارد:
• جويدن اشيا يا مواد خوراكي سختي مثل آجيل، يخ يا آبنبات.
• تصادف و ضربات وارد شده به صورت.
• پخش شدن و توزيع نامناسب فشار جويدن روي دندانها به علت اختلالات فک و صورت.
• فشار و ضربه به دندانها.
• مواجهه ميناي دندان با حرارت بيش از حد بالا يا پايين ( خوردن غذاهاي داغ يا نوشيدن آبيخ).
• شکننده شدن دندانها بهدنبال انجام برخي اقدامات دندانپزشکي مثل روتکانال.
به دندانپزشک چه بايد گفت؟
بسيار سخت و حتي گاه برايتان غيرممكن است که به دندانپزشک بگوييد که دقيقا کدام دندان شما درد ميکند. گاهي حتي نميتوان مشخص کرد منشأ درد دندانهاي بالايي است يا پاييني. اين ترکها معمولا بهصورت يک خط بسيار ظريف و باريک مويي شکل هستند و بهطور عمودي طول دندان را طي ميکنند. گاهي هم آنقدر ظريف هستند که با چشم عادي ديده نميشوند و حتي عکسهاي راديوگرافي هم قادر به تشخيص آنها نيست. به هر حال ميتوانيد به دندانپزشک خود کمک کنيد. اگر به وي بگوييد کدام دنداندرد ميکند که بسيار عالي است و اگر حداقل مشخص کنيد چه زماني و حوالي کدام منطقه از دهانتان درد داريد، باز هم وي را در تشخيص دندان ترک خورده ياري خواهيد داد. حتما به پزشكتان بگوييد در صورت مواجهه با گرما، سرما يا مصرف غذاهاي شيرين، شور يا چسبناک، حدودا کدام منطقه از دندانهاي شما درد ميگيرد.
درد هم دارد؟
فشاري که هنگام جويدن يا گاز زدن به دندان وارد ميآيد، باعث باز شدن لبههاي ترک از همديگر خواهد شد. وقتي دهانتان را باز ميکنيد و عمل جويدن يا گاز زدن متوقف ميشود، فشاري که موجب باز شدن لبههاي ترک از يکديگر شده بود، از بين ميرود و دو طرف ترک به يکديگر برخورد ميکنند و همين برخورد موجب احساس درد تيزي خواهد شد. حتي در مواردي که ترک دندان بسيار کوچک و ميکروسکوپي است، باز شدن ترک ممکن است به تحريک پالپ دندان منجر شود. پالپ دندان بافت نرم حاوي اعصاب و عروق خوني دندان است. اگر ترک دندان منجر به تحريک پالپ شود، ممكن است دندان نسبت به درد حساس شود. اين حساسيت به صورت احساس درد در مواجهه با گرما يا سرماي بيش از معمول است. اگر بيماري و تخريب پالپ به دنبال ترک خوردن دندان ايجاد شود، ممکن است براي باقي نگه داشتن دندان، انجام درمان روتکانال (برداشتن اعصاب و عروق تغذيه کننده دندان) ضرورت پيدا کند.
شكستن در كمين دندان شماست!
شکستگي دندانهاي جلويي چيز عجيب و غريبي نيست و اگر زماني چنين اتفاقي براي شما رخ داد، وحشت نکنيد چون هزاران نفر در تمام جهان هر روز در زمين ورزش پارکها و يا حين ورزش و بازي در باشگاههاي ورزشي زمين ميخورند و همين برخورد صورت با زمين موجب شکستگي دندانها ميشود. وسايل بازي زمينهاي بازي پارکها مانند تاب و سرسره موقعيتهايي است که کودکان بدون محافظهاي دهاني و صورتي، با آنها بازي ميکنند و امکان آسيب براي آنها وجود دارد. ورزشهايي ديگر مانند اسکيت و دوچرخهسواري نيز، موقعيتهايي هستند که کودکان را در اين موقعيتهاي دردناک قرار ميدهند. علاوه بر اين اگر شما فرزندتان را در يک کلاس ورزشي رزمي مانند بوکس، جودو، کاراته و... ثبتنام کردهايد و او بدون محافظهاي دهاني مناسب ورزش ميکند بايد صداي زنگهاي خطر را بشنويد.
از خونريزي وحشت نکنيد
اگر شما در چنين شرايطي قرار گرفتيد و نميدانستيد با خونريزي دهان چه کار کنيد، اولين قدم اين است که چند عدد دستمال کاغذي تميز و يا بهتر از آن گاز استريل پيدا کنيد و در محل دندان بيرون افتاده در دهان فشار دهيد تا خونريزي متوقف شود. بهطور معمول سه دقيقه فشار کافي است تا خون لخته شود و خونريزي متوقف شود. اگر کودک شما درد داشت از آسپرين استفاده نکنيد چون اين قرص در انعقاد خون اختلال ايجاد ميکند.
درمان
نحوه درمان بسته به محل و اندازه ترک بسيار متفاوت است و ميتواند از ترميمهاي بسيار ساده تا روتکانال متغير باشد. دنداني که به شدت ترک خورده، حتي گاهي بايد کشيده شود. اين موضوع را که براي درمان شما کدام روش مناسبتر است، دندانپزشک شما بهتر از هر کس ديگري تعيين ميکند. پس اين کار را به وي محول کنيد. به هر حال ترکهاي بسيار ريز و ظريف شايع بوده، به کرات در دندانها مشاهده ميشوند. چنين ترکهايي معمولا هيچ علامت و مشکلي براي شما ايجاد نخواهند کرد؛ اما اگرچه گاهي دندانپزشک ترجيح ميدهد درمان خاصي براي آنها در نظر نگيرد، پيگيري وضعيت اين دندانها بسيار مهم است و حتما بايد در فواصل منظم به دندانپزشک مراجعه كرد و وضعيت آنها را مورد بررسي و پيگيري قرار داد. اين پيگيري و کنترل منظم موجب ميشود که دندانپزشک در صورت بروز هرگونه مشکلي در دندان مزبور، آن را به سرعت و در مراحل اوليه تشخيص دهد و با مناسبترين درمان ممکن، از پيشرفت آن جلوگيري کند. هر گاه درد در يکي از دندانهايتان حس شد، سعي کنيد با آن سمت دهان چيزي نجويد و در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه کنيد.گاهي مي توان قطعه شكسته را با مواد ترميمي به دندان وصل كرد ولي در موارد پيشرفته تر نياز به عصب كشي و روكش كردن دندان است.
دکتر محمد فرحبخش
|
